De Ardennen van Jacques Perk (1)

Literatuur en zeker poëzie kent geen taalgrenzen, waar het de inspiratie betreft. Zo is de naam van Jacques Perk (1859-1881) nauw verbonden met La Roche, ontegenzeggelijk één van de mooist gelegen plaatsen in de Ardennen. In juli 1879 bezocht dominee Marie Adrien Perk (1834-1916) met zijn gezin het stadje. Diens reiservaringen in de Ardennen vormden de basis voor de gids In de Belgische Ardennen (1882), de eerste reisgids in de Nederlandse taal over dit oostelijk deel van België. Perk senior werd in 1912 voor zijn bijdrage aan het toerisme in La Roche geëerd met een gedenksteen. Daarop staat, vrij vertaald, geschreven: ‘LA ROCHE is het centrum van een adembenemend panorama dat onuitwisbaar in het geheugen gegrift is van diegene die het geluk gehad heeft dat panorama te mogen aanschouwen. Nooit heb ik dit aangename oord verlaten met een ander gevoel dan grote spijt, dit oord dat begiftigd is met de meest uiteenlopende geschenken van de natuur en waar het uitstekend verpozen is.’ In 1933 werd op de andere zijde van de steen een dichtregel gebeiteld van zoon Jacques ‘Ik ijl naar mijn geliefde de lustige Ourthe, die mij schaterend opvangt…’

https://i2.wp.com/users.skynet.be/fa053878/beffe/images/jpg/laroche_1.jpg

Vader en zoon Perk verbleven maar vijf dagen in La Roche, maar die vijf dagen lieten een onuitwisbare indruk na op de jonge dichter. Zij sloten zich aan bij een groep natuurvrienden, die wandelingen maakten in de omgeving. Het was een internationaal gezelschap, waartoe vermoedelijk ook Oscar Wilde behoorde. De 25-jarige Ierse schrijver-dichter trok de aandacht van anderen door zijn opvallende kledij en uiterlijk. Van top tot teen in het wit gekleed, voorzien van een ivoren wandelstok en een glad gezicht: ook wit, net als zijn schoenen en hoge vilten hoed. Verder lang zwart haar. Door zijn bizarre uiterlijk werd Wilde in La Roche ‘pierrot’ genoemd.

Gids van de groep was Xavier de Reul, een geoloog die de leden van de wandelgroep van alles vertelde over de natuur en het landschap. Tot de groep behoorde ook een blond, twintigjarig meisje, Mathilde Thomas, het nichtje van de geoloog. Jacques Perk werd hevig verliefd, maar helaas voor hem was ze al verloofd. Mathilde inspireerde Perk tot het schrijven van honderden sonnetten. Hij legde ze vast in Mathilde. Een sonnettenkrans, dat in de KB bewaard wordt. Na Perks dood werden de Mathilde-gedichten gepubliceerd door Willem Kloos.

Behalve de onbeantwoorde liefde voor Mathilde klinkt in de gedichten van Perk ook iets door van het prachtige landschap van La Roche, gelegen in een meander van de Ourthe. Zo bijvoorbeeld in ‘Serenade voor Mathilde’:

De regen dringt door deur en ruiten
En schept de straten tot een meer;
Geen bergen kunnen ‘t water stuiten,
Het golft lang rots en ruigte neer;
En de Oerte schuimt en schuurt, de wilde,
En schuift zijn baren langs zijn boord…
Luik de oogen! Sluimer in, Mathilde,
Want de Oerte zingt ééntonig voort. –

Ik zing en mijn gedachten zweven
Om u als luwtjes om de roos:
Ik voel de liefde in ‘t harte leven
En voel mijn harte liefdeloos.
O, donkre nacht! Mij zijt ge een milde,
Uw duisternis alleen bekoort.
Luik de oogen! Sluimer in, Mathilde,
Want de Oerte zingt ééntonig voort. –

Reeds zijt ge door het woord gebonden,
Het woord der trouw, dat zalig maakt;
Reeds hebt gij het geluk gevonden,
Dat samen met de liefde ontwaakt.
Ik ben gelukkiger dan ‘k wilde,
Omdat ú dat geluk behoort:
Luik de oogen! Sluimer in, Mathilde,
Want de Oerte zingt ééntonig voort!

In het gedicht ‘Liedje voor Mathilde’ figureert de kasteelruïne die boven La Roche uittorent.

Op Laroches bouw-val blinkend
Ligt een hemel uitgespreid
Van het licht der maan, die, zinkend,
Beeld is der droef-geestigheid.

Zoo Mathilde, zijt ook gij.
Mijmerzieke zomernacht!
Als Laroche schijnt gij mij
Even lieflijk schoon en zacht.

Dit is ook het geval met ‘Harmonie’.

De maan blinkt door den zwarten bouwval henen
En laat haar zilver glijden langs de duin,
Door de Ourthe omkabbeld en gekroond met puin:
Getrotste grootheid in bemoste steenen.

In 1880 bezocht Perk samen met Kloos nogmaals La Roche. Mathilde was er niet, want ze was op dat moment op vakantie in Blankenberge. Hij had trouwens ook geen behoefte om haar te zien. Na nog een misgelopen liefde met de zus van zijn aanstaande zwager, Johanna Blancke, werd Perk eind september 1881 ziek. Op 1 november overleed hij aan een longaandoening. Op 5 november 1881 werd het stoffelijk overschot van Perk jr. begraven op de Oude Oosterbegraafplaats in Amsterdam. In 1900 werd hij herbegraven op de Nieuwe Oosterbegraafplaats. Onlangs werd het graf in volle glorie hersteld.

Afbeelding

Behalve de bovengenoemde gedenksteen langs de Avenue de Hadja wordt Jaques Perk sinds enkele jaren geëerd in een nieuw aangelegd park tussen de Ourthe en de Rue Rompré. De locaties waar Perk zelf verbleef, het hotel Du Nord en het café Royal, zijn al lang verdwenen.

Mari Smits
Deze bijdrage verscheen eerder op http://www.textualscholarship.nl

Advertenties

2 Reacties op “De Ardennen van Jacques Perk (1)

  1. Het gevoel, zoals omschreven door Perk senior, herken ik zeker: ik verlaat de Ardennen nooit zonder enig gevoel van weemoed. Ik kom er ieder jaar zeker 1 keer, in Houffalize om te wandelen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s