Europeanea: Europees onderzoeksinstrument of vergaarbak?

De opdracht voor de cursus digitale geschiedenis was dit keer eens aandachtig te kijken naar de gebruiksmogelijkheden van Europeanea, de Europese portaal voor cultureel erfgoed. Een eerste blik op de site maakt reeds duidelijk dat er uiteenlopend materiaal (foto’s, video’s, geluidsopnamen, boeken en brochures en archiefstukken) op te vinden is. De kracht van de site is dat alles toegankelijk is via één enkel zoekveld. Nadeel is wel dat je eerst via de helpfunctie kennis moet nemen van de zoekinstructies om de zoekopdracht te kunnen verfijnen. Wat je kunt vinden hangt vooral af van de zoekvraag. Zo zocht ik op de zoekterm ‘emigratie’ om te kijken of er wellicht stukken over de Nederlandse emigratie naar Brazilië in zaten. De zoekactie leverde 209 hits op, die rijp en groen over emigratie handelden. Behalve Italiaans materiaal, dat zich bevindt op de eveneens door de EU gefinancierde website EuroPhoto, was veel materiaal ontleend aan het Nederlandse erfgoedproject ‘Het Geheugen van Nederland’. Via Europeana worden echter enkel afbeeldingen, boeken en brochures zichtbaar uit de KB, maar niet uit collecties van andere Nederlandse instellingen. Uit ervaring weet ik dat ook de fotocollectie van het Katholiek Documentatie Centrum (KDC) in Nijmegen raadpleegbaar is via ‘Het Geheugen’. In de zoekresultaten van Europeanea ontbreekt deze collectie. Voorts blijkt dat ‘Het Geheugen’ zich richt op afbeeldingen, waardoor boeken en brochures uit de KB-collectie slecht te raadplegen zijn. Er is geen optie aanwezig om een pdf te lezen. Alleen door vergroting van een afbeelding is de tekst te lezen.
Een andere zoekactie, namelijk naar het Schumanplan, leverde me direct toegang op tot documenten, die vooral te vinden zijn op de site van het Centre Virtuel de la Connaissance sur l’Europe (CVCE) in Luxemburg en van de Zwitserse uitgevers van diplomatieke bronnen Dodis. Een complete verzameling documenten over Europese integratie is pas mogelijk als meer instellingen aan een gezamenlijk portaal gaan deelnemen. De gebruikswaarde van Europeana als onderzoeksinstrument blijft echter afhangen van de geavanceerdheid van de zoekfunctie als de gebruiktvriendelijkheid van de achterliggende nationale site. Zoals gezegd, ‘Het Geheugen van Nederland’ scoort op dit punt een onvoldoende.
Behalve met de zoekfunctie is het ook mogelijk om in drie klikken terecht te komen op een onverwachte vondst. Dit is mogelijk via ‘Onderzoek’ en ‘Op aanbieder’. De eerste keer kwam ik terecht op de website van de National Archives of Ireland. Daar trof ik de gezinssamenstelling aan van huis no. 5 in Leveelick (Kilmovee, Mayo), zoals deze was opgemaakt in de Census 1911. Een andere drieklikker kwam ik terecht op het onderzoeksterrein van Gerben Zaagsma. Op de website van de Goethe Universität in Frankfurt Am Main is het in Wenen verschijnende Jüdische Zeitung van 28 februari 1908 te lezen. We weten nu wat er (mogelijk) in de wachtkamer lag van Sigmund Freud in de Berggasse.
Brazilië plaatjeDan nog een leuke vondst van Nederlandse herkomst. De collectie van de KB bevat ook veel liederen. Zo trof ik aan ‘Een nieuw lied op het vertrek van de Antwerpenaars naar Brazilië’. Men verwachtte daar een vrolijke toekomst: ‘Wij varen naar Braziliëland; daar zullen wij nog eens floreeren; ieder met een zwarte meid’. Kortom, men kon niet wachten om de Braziliaanse schonen in de armen te slaan.
Om Europeanea goed te kunnen gebruiken als onderzoeksinstrument, is het nodig om te weten wat er wel en wat er niet in te vinden is. Anders blijft het voor veel gebruikers toch vooral een vergaarbak van uiteenlopende vondsten zonder enig onderling verband.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s