Historische stadswandelingen in Lelystad

Toen onlangs Omroep Flevoland een enkele TV-reportages met mij maakte naar aanleiding van de presentatie van drie historische stadswandelingen door Lelystad, waren de reacties op de website van de omroep voorspelbaar negatief. De reaguurders namen het niet erg serieus of vonden het een aanfluiting. Alles wat in Lelystad historisch was, wordt toch met de grond gelijk gemaakt. En van de oorspronkelijke stedenbouwkundige ideeën waarmee de stad ooit is ontworpen, is inmiddels weinig meer te zien.

Trial and error
Waar gewezen wordt op de veranderingen die Lelystad heeft doorgemaakt, hebben de critici wel deels gelijk, maar zij vergeten dat ook oude steden zijn opgebouwd door trial and error. Ook daar is veel verdwenen en hebben generaties stedenbouwkundigen en architecten fouten gemaakt die later weer werden weggepoetst. Ga maar eens kijken in de omgeving van het Centraal Station in Utrecht! Een gracht werd ooit gedempt en wordt nu weer hersteld. Het grote verschil met oude steden is enkel dat Lelystad nog een jonge stad is waar nog voldoende mensen leven die de veranderingen zelf hebben meegemaakt. Ook een jonge stad heeft een historie en het is goed dat we daar bij het 50-jarig bestaan bij kunnen stilstaan.

Ik ben blij dat de gemeente Lelystad aan de burgers de gelegenheid heeft geboden om initiatieven te ontwikkelen in kader van het gouden jubileum. Het budget is beperkt, maar wel genoeg om te werken aan de invulling van de viering van dit jubileum. Het is vrijwilligerswerk en meer dan wat extra aandacht heb ik er dus niet aan overgehouden.

Veel veranderd
Toen ik met de ontwikkeling van de stadswandelingen begon, ben ik uiteraard begonnen in de oudste stadswijk, de Zuiderzeewijk. Vanuit het Lelycentre maakt deze route een rondgang langs markante punten uit de beginjaren van de stad. Onderweg zien we reeds dat er veel is veranderd. Veel woningen in de wijk zijn door woningbouwstichting Centrada gerenoveerd, maar bij andere (particuliere) woningen is het oorspronkelijke uiterlijk nog wel te zien. Enkele scholen zijn gesloopt en vervangen door nieuwbouw, maar de katholieke basischool De Laetare is nog origineel. Het oude openluchtzwembad De Houtrib is er niet meer, maar is vervangen door het sportcentrum (inclusief zwembad) De Koploper. Ook het oudste café-restaurant De Meerkoet is verdwenen, alleen de naam van het appartementengebouw dat er nu staat herinnert aan zijn illustere voorganger.

Licht, lucht en ruimte
De twee andere routes die ik maakte, door Lelystad-Oost en Lelystad-West zijn ontleend aan een wandelroute die de Rijksdienst voor de IJsselpolders (RIJP) in 1980 publiceerde in het boek Lelystad uit de kluiten. De route door de oostelijke woonwijken laat vooral de ontwikkelingen in het ruimtegebruik zien. Zo zijn de Zuiderzeewijk en het westelijk deel van de Atolwijk ruim opgezet volgens de principes van Cornelis van Eesteren: licht, lucht en ruimte. Uniek is vooral de groene zone midden in de Atolwijk. Als je verder loopt zie je dat veranderen. De huizen in het oostelijke deel van de wijk hebben schuine daken met dakpannen en ook de ruimte rond de woningen wordt krapper. Ook is een parkeerplaats bij de voordeur niet meer vanzelfsprekend. Steken we de Kustendreef over, dan komen we in wijken zonder straatnamen. Een straat wordt aangeduid met twee cijfers. Dit naar het voorbeeld van de wijk Dukenburg in Nijmegen, die naar men zegt dit systeem heeft ontleend aan Amerikaanse voorbeelden. Aan het einde van de route doorkruisen we het Bastion. Dwars door deze wijk liep oorspronkelijk een hoog liggende fietsroute. Deze werd in 1988, elf jaar na de bouw, weer gesloopt.

Bloemkoolwijken
De derde route door Lelystad-West begint bij het NS-station en doorkruist eerst het stadscentrum De Gordiaan. Ook hier werd een hoog liggende fietsroute gesloopt, maar dat is niet het enige. Als we op het Agorahof staan, dan kijken we tegen de achterzijde van een hypermodern theater. De huidige Agora uit 2007 verving de oude Agora uit 1977, dat bestond uit een zwembad, sporthal, evenementenhal en theater. Na een wandeling door De Schans en De Veste komen we uit in de Kempenaar. Dit is één van de vele bloemkoolwijken die in de jaren zeventig in Lelystad zijn gebouwd. De bloemkoolwijken waren het antwoord op de grootschalige woonwijken met hoogbouw uit de jaren vijftig en zestig. De kleinschalige structuur moest zorgen voor een prettige en herkenbare woonomgeving. Ze zijn verkeersluw opgezet met hofjes (de “bloemkoolroosjes”) en wijkontsluitingswegen. Na de verschillende van deze wijken doorkruist te hebben, komen we uit in een nieuwbouwwijk. Deze wijk, Hanzepark genaamd, is de afgelopen tien jaar gebouwd op de plek waar eerst ook een bloemkoolwijk stond: Schouw-Oost. Deze met golfplaten afgewerkte woningen werden in 2000 gesloopt vanwege vochtproblemen en asbest.

Dam Backer (rechts) legt uit

Herinneringen
De routes werden op zondag 2 april j.l. gepresenteerd door middel van een gezamenlijke wandeling door de Zuiderzeewijk. Tijdens onze wandeling, waarbij ook burgemeester Ina Adema aanwezig was, werden onderweg herinneringen opgehaald over de begintijd. Zo vertelde Dam Backer, Lelystads eerste tandarts, hoe een politieagent zich verstopte om toezicht te houden op het illegaal oversteken van de dreef. Het werd een gezellige middag die werd afgesloten in de kantine van De Koploper.

Nu is het aan de inwoners van de stad maar ook aan buitenstaanders om zelf de routes te gaan wandelen. Historische stadswandelingen bieden een perfecte combinatie van educatie en beweging.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s